ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ: ਜੇਕਰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਪਰਤ (ਪਾਪੜੀ) ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਰਿਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸੋਚਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰ ਲੈਣਗੇ।
ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ‘ਬਲੇਫਰਾਈਟਿਸ’ (blepharitis) ਹੈ—ਜੋ ਕਿ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਲਕਾਂ ‘ਤੇ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ (dandruff) ਵਰਗੇ ਛਿਲਕੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ‘ਰੋਸੇਸੀਆ’ (rosacea) ਨਾਮਕ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਐਲਰਜੀ ਹੈ। ਪਰਾਗ ਕਣ, ਧੂੜ, ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕਣ, ਜਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਉਤਪਾਦ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਖਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ‘ਡ੍ਰਾਈ ਆਈ’ (ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁੱਕਾਪਣ) ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜੋ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵੱਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ‘ਕੰਜੰਕਟਿਵਾਇਟਿਸ’ (conjunctivitis)—ਜੋ ਅੱਖ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਗ (ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ) ਹੈ—ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਮੂਲੀ ਬੇਅਰਾਮੀ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਵੈ-ਸੰਭਾਲ ਅਕਸਰ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓ ਦਿਓ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਤੋਂ ਦਸ ਮਿੰਟ ਲਈ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਛਾਲੇ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਤੀ ਪੈਡ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਹੋਰ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਮੇਕਅਪ ਵਰਤਣ ਜਾਂ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਸ ਪਹਿਨਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਤੌਲੀਏ ਅਤੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ।
ਘਰੇਲੂ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ
ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ
ਧੁੰਦਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ
ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਹਰਾ ਰੇਸ਼ਾ (ਪੀਕ) ਨਿਕਲਣਾ
ਪਲਕ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੋਜ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੀ ਸੋਜ ਜੋ ਗੱਲ੍ਹ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਵੇ
ਅੱਖ ‘ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਕਣ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲੀ ਆਉਣਾ
ਕਾਨਟੈਕਟ ਲੈਂਸ (contact lenses) ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਦਰਦ ਹੋਣਾ
ਸਧਾਰਨ ਬਚਾਅ ਉਪਾਅ
ਹਰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ 20 ਸਕਿੰਟਾਂ ਦਾ ਵਿਰਾਮ ਲਓ ਅਤੇ 20 ਫੁੱਟ ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਦੇਖੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 14 ਤੋਂ 16 ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਾਉਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਝਪਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ। ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕਾਨਟੈਕਟ ਲੈਂਸ (contact lenses) ਅਤੇ ਮੇਕਅੱਪ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹਟਾ ਦਿਓ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਨ ਜਾਂ ਖੁਰਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਛਿੜਕੋ। ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਐਨਕਾਂ ਪਹਿਨੋ, ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।
ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅੰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।

