ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ: ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ਨੇੜੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ‘ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਮਾਉਂਟੇਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ’ (ICIMOD) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਸਥਿਤ ਇਹ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼-ਹਿਮਾਲਿਆ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੱਠ ਦੇਸ਼ਾਂ—ਭਾਰਤ, ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ, ਚੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ—ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ 26 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਆਏ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਕਲੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਭੋਟੇ ਕੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਲਈ ਖਤਰਾ ਸ਼ਾਇਦ ਅਜੇ ਟਲਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੰਭਾਵੀ ਦੂਜੇ ਹੜ੍ਹ ਬਾਰੇ ICIMOD ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ICIMOD ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ‘ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਜੋਖਮ’ (Climate and Environmental Risks) ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਚਿਆਂਗਗੋਂਗ ਝਾਂਗ (Qianggong Zhang) ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਝਾਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਸੁਵਾ (Rasuwa) ਦਾ ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੜ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਜ਼ੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਲੇਂਡੇ ਖੋਲਾ (Lende Khola) ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ ਡਿੱਗਣ (ice avalanche) ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦੀ ਅਜੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।” ਨੇਪਾਲ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਹੜ੍ਹ ਆਉਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ICIMOD ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਸਿਨ ਦਾ ਉਹੀ ਹਿੱਸਾ—ਜਿੱਥੇ 2024 ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਹੜ੍ਹ ਆਏ ਸਨ—ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੁਵਾਕੋਟ ਅਤੇ ਧਾਡਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਸਥਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ।
ਹੜ੍ਹ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 9:00 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਭੋਟੇ ਕੋਸ਼ੀ ਬੇਸਿਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭੋਟੇ ਕੋਸ਼ੀ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਵਹਿ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਲਛੀ ਵਿਖੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 30 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮਲੇਖੂ ਵਿਖੇ ਵੀ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਲਬੇ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਅਚਾਨਕ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਹਿ ਤੁਰੀ ਸੀ।
ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੁਣ ਇਸ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਕਈ ਸੰਭਾਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਉਚਾਈ ‘ਤੇ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੜ੍ਹ (ਬਰਫ਼-ਖਿਸਕਣ) ਆਇਆ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ ਫੁਟੇਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਲੇਂਧੇ ਖੋਲਾ’ (Lendhe Khola) ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ‘ਭੋਟੇ ਕੋਸ਼ੀ’ (Bhote Koshi) ਦਰਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਢਲਾਣ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚੱਟਾਨਾਂ, ਤਲਛਟ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੋਦੇ (ਐਵਲਾਂਚ) ਦੇ ਮਲਬੇ ਨੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੰਗ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੂਜੀ ਲਹਿਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀਡੀਓ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ Global Punjab TV ਦੇ YouTube ਚੈਨਲ ਨੂੰ Subscribe ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ, ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਵੀ Follow ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਾਡੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ https://globalpunjabtv.com/ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ।
