ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ:ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ’ਤੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਖਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੁਖਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇਸ ਧਮਕੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਵੇਗਾ।
ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ
ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਸਕੌਟ ਬੈਸੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 23 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ, ਈਂਧਨ ਸਪਲਾਇਰਾਂ, ਗਰਾਊਂਡ ਸਰਵਿਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿਕਟ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
‘ਡਾਲਰ ਸਿਸਟਮ’ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਈਂਧਨ, ਲੈਂਡਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਗਰਾਊਂਡ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਜਾਂ ਟਿਕਟਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਉਡਾਣਾਂ ’ਤੇ ਲਗਾਈ ਰੋਕ
ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਨੇ 24 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਈਰਾਨੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਦੀਆਂ UAE ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਆ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਈਰਾਨੀ ਉਡਾਣਾਂ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਰੂਟ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ
ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮੋਹਸਿਨ ਰੇਜ਼ਾਈ ਨੇ ਵੀ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਈਰਾਨੀ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਰੇਜ਼ਾਈ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਟੀਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਸੀ।
ਈਰਾਨ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਈਰਾਨ ਕੋਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਧਮਕੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹਾਲੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਖੇਤਰੀ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂਟ ਬਦਲਣੇ ਜਾਂ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ।
ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੇ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਖੇਤਰੀ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ, ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵੇਰਵਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ।
