ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ: ਅੱਜ, 1 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸਾ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਮਦਰੱਸਾ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ 30 ਜੂਨ, 2026 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੋਂ, ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਮਾਨਤਾ, ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਾਜ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ: ਮਦਰੱਸੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਹੁਣ ਰਾਜ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਕੂਲਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ। ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ: ਮਦਰੱਸੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ NCERT-ਅਧਾਰਤ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਪਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਦਾਇਤਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਅਜਿਹੇ ਮਦਰੱਸੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸਲਾਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹੁਣ ਇੱਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60,000 ਤੋਂ 70,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਰਵਾਇਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹੁਣ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਅਕ ਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ NCERT-ਅਧਾਰਤ ਸਕੂਲ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਿਐਨ ਵਰਗੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲੇਗੀ।
ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਏਗੀ ਜੋ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਰਾਜ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।
ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਮਦਰੱਸੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਮਦਰੱਸੇ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜ ਦੇ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60,000 ਤੋਂ 70,000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।
