ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ: ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 205 ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜੋਖਮਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਉਪ-ਸਹਾਰਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਰਾਕ ਦਾ ਅਲ ਬਸਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ 14 ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਨਾਗਪੁਰ, ਪੁਣੇ, ਚੇਨਈ, ਮਦੁਰਾਈ, ਬੰਗਲੁਰੂ, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ—ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ, ਆਈਟੀ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਨੇਥਮੀ ਜੈਰਤਨੇ ਕਰੀਆਵਾਸਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਰਮੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜੋਖਮ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਕੂਲਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਲੀ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਹੱਲ ਹੈ?
ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਧਿਕਾ ਖੋਸਲਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਏਸੀ ਖਰੀਦਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਵਧੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਵੇਗੀ।
ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ, ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਕੂਲਿੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਹੱਲ ਅਪਣਾਉਣੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
