ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੌੜਨ ਨਾਲ ਗੋਡੇ ਘਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਠੀਏ (arthritis) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਗੋਡਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਸਰਤ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਮਾਹਿਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਡੇ ਜੋੜ ਹਿਲਜੁਲ ਜਾਂ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਓ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸੱਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਕਿ ਦੌੜਨ ਨਾਲ ਗੋਡੇ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਕਸਰਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌੜਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਡਿਆਂ ਜਾਂ ਕਮਰ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ (ਗਠੀਆ) ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌੜਨਾ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੌੜਨਾ—ਨਾਲ ਹੀ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਕ ਇਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ, ਤਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਦੌੜਨਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰੱਖੋ—ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਸੈਰ ਕਰਨਾ, ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ, ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਰੋਬਿਕ ਕਸਰਤਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਸਰਤ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਘਸਣ-ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਕਾਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ (strength training) ਕਰੋ—ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਪੱਟਾਂ, ਹੈਮਸਟ੍ਰਿੰਗ (hamstring), ਕਮਰ (hip) ਅਤੇ ਪਿੰਜਲੀਆਂ (calf) ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਕੁਐਟਸ (squats), ਸਟੈਪ-ਅੱਪਸ (step-ups), ਲੰਜਿਜ਼ (lunges) ਅਤੇ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਬੈਂਡ (resistance band) ਨਾਲ ਕਸਰਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਭਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ—ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਾਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਵਾਧੂ ਭਾਰ ਗੋਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਜੋੜਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਸਰਤ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੈਰ ਕਰਨਾ, ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਸਰਤ (strength training), ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ, ਤੈਰਾਕੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਸਰਤ ਅਕਸਰ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
