ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ SIR ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ 117 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 75 ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ 6 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅੰਦਰ 52 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 39 ਸੀਟਾਂ AAP, 11 ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ 2 ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਸੀਟ ਨਹੀਂ ਆਈ ਸੀ।
20.66 ਲੱਖ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ
SIR ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 20.66 ਲੱਖ ਵੋਟ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਵੋਟਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਤਾ ਜਾਂ ਵੋਟ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਆਏ ਸਨ।
ਔਸਤ 17,500 ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਕਟੌਤੀ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਕਰੀਬ 17,500 ਵੋਟਾਂ ਘਟੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਰਕ ਇਸ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਸੀ।
ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸੀਟ ’ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੀ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
52 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ
ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਪਤੇ ਬਦਲਣ, ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੂਰੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਰਗੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਰਗ ਦੇ ਕਈ ਨਾਮ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤੋਂ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। SIR ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੇ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਗਏ ਹਨ।
35 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਰਕ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ
2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 35 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਹਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਵੋਟਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਰਕ ਸਿਰਫ਼ 500 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਰਕ 9,900 ਵੋਟਾਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ।
ਹੁਣ SIR ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਕਰੀਬ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਵੋਟ ਕੱਟੇ ਜਾਂ ਪੈਂਡਿੰਗ ਦੱਸੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਤਲਬ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਪਿਛਲੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲੋਂ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਟਾਂ AAP ਨੇ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।
ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ
SIR ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੁੜ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੋਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ SIR ਦੀ ਡਰਾਫਟ ਲਿਸਟ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ, ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੋਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ’ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
